عکسهای تورک

بی سبب نیست که چهار شهر این خطه در دورانهای مختلف پایتخت ایران بوده اند .

آذربایجان در تاریخ :

چنانچه تاریخ کهن آذربایجان مورد بررسی قرار گیرد معلوم میشود که هجوم وحشیانه و بنیان کن هیچ یک از اقوام مخالف نتوانسته است سنن بومی و روحیه اخلاقی مردم این منطقه را فرو پاشد. احساسات وطن دوستی آنان در تمامی ادوار تاریخ ضرب المثل بوده است. 

 قیامهای مکرر اهالی تبریز در هنگام دولت استبدادی روسیه تزاری از برجسته ترین فداکاریهائی است که در تاریخ جاودانه خواهد ماند. آذربایجانیها در طول تاریخ به آزادگی و شجاعت معروف بوده اند .

زبان آذربایجان :

طبق گزارشی که سازمان یونسکو اعلام کرده است زبان ترکی از نظر باقاعده بودن سومین زبان برتر دنیاست . همچنین دو درصد کتابهای علمی منتشر شده در سطح جهان به زبان ترکی است.

لازم به توضیح است که از نظر مفردات زبان ترکی یکی از زبانهای بسیار غنی است .

باتوجه به اینکه ترکی جزء زبانهای التصاقی است توانائی واژه سازیش نسبت به زبانهای دیگر بیشتر است ولی مهمترین ویژگی و برتری آن با قاعده بودن آن میباشد . 

هماهنگ بودن اصوات در زبان ترکی کلمات و جمله ها را هارمونیک ( آهنگین ) میسازد .

از نظر متون و منابع ادبی زبان ترکی دارای ریشه دیرینه و اساطیر فراوان است و آثار بجا مانده از بزرگان این زبان غنی موقعیت ویژه ای به آن بخشیده است مانند حماسه های کوراوغلو - قاچاق نبی - عیواض - دلی دومرول - سارای - افسانه های دده قورقود - تورکون قیزیل کتابی و ...

شهر تبریز شهر اولین ها

تبریز به شهر اولین ها معروف است. اولین چاپخانه، اولین خیابانی که در ایران دارای برق شد، اولین پستخانه و اولین خط انتقال پست ، اولین مدرسه ، اولین سکه ماشینی ، اولین شهرداری ، اولین چاپخانه و ...

 1- چاپ و چاپخانه

یحیی آرین پور در اثر خود «از صبا نا نیما» جلد اول می نویسد: اولین چاپخانه سربی را میرزا زین العابدین از روسیه به تبریز آورده و این چاپخانه در سال 1332 هجری قمری دو سه سال پیش از بزگشت میرزا صالح شیرازی به تبریز به کار افتاده بود. بعد از دایر شدن چاپخانه سربی در تبریز، اولین روزنامه شهرستان‌های ایران نیز در تبریز منتشر می شود. یحیی آرین پور در همان مأخذ تحت عنوان "جراید شهرستان‌ها" می نویسد:  قدیمی ترین روزنامه ای که بعد وقایع اتفاقیه در ایران و برای نخستین بار در شهرستان ها دایر شد روزنامه ای است به نام "روزنامه ملتی" که در تبریز منتشر گردید و خبری از آن در شماره های سال 1275 هجری قمری وقایع اتفاقیه دیده می شود   

 2- مدرسه

نخستین مدرسه نوین ایران نیز در تبریز بنیاد نهاده شد. کسروی در جلد اول "تاریخ مشروطه" می نویسد: حاجی میرزا حسن... رشدیه در جوانی به بیروت رفت و در آنجا دبستان ها را دید و شیوه آموزگاری آنها را یاد گرفت و چون به تبریز بازگشت، بر آن شد که دبستانی به شیوه آنها بنیاد گذارد، و در سال1267 بود که به این کار پرداخت... به جلو ایشان پیش تخته نهاد و الفبا را به شیوه آسان و نوینی (شیوه ای که امروز هست) آموخت و از کتاب های آسان درس فارسی گفت و شاگردان را پاکیزه نگه داشت و در آمدن و رفتن برده گذاشت و پس از همه تابلویی که نام «مدرسه رشدیه» به روی آن نوشته بود بالای در زد.  

              میرزا حسن رشدیه موسس اولین مدرسه مدرن ایران در تبریز 

3- کودکستان و مدرسه کر و لال‌ها

نخستین کودکستان و نخستین مدرسه کر و لال‌های ایران نیز در تبریز بنیاد گذاشته شد. جبار باغچه‌بان که سیمایش آشنای مردم ایران است آموزگاری ارجمند و مبتکری شایسته بود که ابتدا در تبریز کودکستانی را تحت عنوان "باغچه اطفال" دایر کرد و به همان خاطر خود را باغچه‌بان نامید. آقای سرداری نیا در «مشاهیر آذربایجان» در شرح زندگانی جبار باغچه‌بان می نویسد: مدرسه کر و لال‌ها را جبار باغچه‌بان در سال 1303 شمسی با وجود مخالفت های زیاد از جمله رئیس فرهنگ وقت دکتر محسنی در تبریز دایر کرد. این کلاس جنب باغچه اطفال باغچه‌بان در کوچه انجمن در ساختمان معروف به عمارت انجمن تأسیس شد.  

                   جبار باغچه بان موسس اولین مدرسه کر و لالها در تبریزو ایران

آقای سرداری نیا در ادامه می افزاید: جبار باغچه‌بان اولین مؤلف و ناشر کتاب کودک در ایران است. او از سال 1307 شمسی علیرغم دشواری های وسیع چاپ و کلیشه، چاپ کتاب های ویژه کودکان را با نقاشی هایی که خود می کشید آغاز کرد. یکی از کتاب های وی با عنوان « بابا برفی» توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به چاپ رسیده و شورای جهانی کتاب کودک آن را به عنوان بهترین کتاب کودک انتخاب کرد.

                                            دریاچه ارومیه

 4- سکه ماشینی

از سال 1306 هجری قمری ضرابخانه ماشینی به طور رسمی در ایران برقرار و تمام ضرابخانه های شهرهای معتبر برچیده شد. فکر ایجاد چنین ضرابخانه، سال ها قبل از این تاریخ، یعنی به سال 1222 هجری قمری در زمان ولیعهدی عباس میرزا نایب السلطنه در تبریز مورد توجه بوده و اقدام به تهیه مسکوک رسمی یا چرخی گردیده ولی به علت گرانی هزینه در حدود 200 قطعه سکه سیمین تهیه و ضرابخانه تعطیل شد.  

 5- اتاق تجارت

نخستین اتاق بازرگانی ایران نیز در تبریز بنیاد نهاده شده است. تاریخ تأسیس اتاق تجارت در تبریز به سال 1285 هجری شمسی بر می گردد و اولین اتاق تجارت در سطح کشور بوده است. اتاق تجارت تهران بعد از اتاق تجارت تبریز بنیاد یافته است.

 6- شهرداری

شهرداری تبریز نخستین شهرداری، یا به اصطلاح آن روز بلدیه، بود که در ایران بنیاد یافت. پس از صدور فرمان مشروطیت که انجمن ایالتی آذربایجان در تبریز تشکیل شد، از جمله اقدامات بس مترقی و مهمش تأسیس ادارات جدید و مؤسسات نوین بود که بلدیه تبریز از جمله آن نهادهاست...

نقاط دیدنی و تاریخی تبریز

 1- بازار تبریز :  

بازار تبریز از بزرگترین و پر اهمیت ترین بازار در مشرق زمین است. طول بازار ، کثرت تیمجه ها و سراها ، سبک معماری ، تنوع مشاغل ، این بازار را نمونه کامل و با ارزش از مظاهر شرق در آورده است. وسعت بازار تبریز یک کیلومتر مربع و تعداد سراها و تیمچه های آن به 20 عدد می رسد (شاید به اعتباری بتوان گفت که طویل ترین بازار سرپوشیده جهان است) از قدیم الایام تبادل تجاری بوده و امروز از قدرتمند ترین مراکز تجاری شمالغرب و صادرات به خارج از کشور است وجزو میراث فرهنگی به ثبت رسیده است. 

 2- مسجد جامع تبریز :  

یکی از بناهای باستانی و تاریخی است که بنا به قولی در طول زمان بر شالوده مسجد دوره سلجوقی بنای نوینی ساخته شده و لذا از ارزش تاریخی آن کاسته است . 

 3- مسجد کبود (گوی مچید) :  

مسجد کبود از آثار ابوالمظفر جهان شاه بن قرا یوسف از سلسله ترکمانان قراقویونلوها می باشد که در ۸۷۰ هجری به همت و نظارت جان بیگم خاتون زن جهان شاه بن قرایوسف قراقویونلو پایان یافته است. مسجد کبود با تنوع و ظرافت در کاشیکاری و هماهنگی رنگها سبب شده که به فیروزه اسلام شهرت یابد. 

 4- ائل گلی : (استخر شاه ) 

 از گردشگاههای زیبا و دلکش تبریز که در هفت کیلومتری جنوب شرقی تبریز بر دامنه تپه ای واقع شده است و شامل استخری که در میان آن عمارت با شکوه دو طبقه ای ساخته شده است . این بنا را به شاهان آق قویونلو نسبت می دهند. این گردشگاه فضای بسیار دلپذیر و هوای خنک دارد. از وسایل تفریحی ، ورزشی ، قایق رانی ، لونا پارک بزرگ برخوردار است.  

 5- ساختمان شهرداری :  

ساختمان شهرداری تبریز و برج ساعت مربوط به آن در سال 1312 هجری شمسی ، توسط حاج ارفع الملک جلیلی ساخته شده است. نمای ساختمان از سنگ است و طرح بنا به صورت عقاب در حال پرواز و ارتفاع برج ساعت  30.40متر است. 

 6- مقبره الشعرا :  

در جنوب شرقی بقعه سید حمزه و مقبره قائم مقام فراهانی و ملا باش ، گورستانی متروک و ویرانه ای وجود دارد که بنا بر مندرجات تذکره ها و کتب فراوان ، قسمتی از مقبره الشعرای معروف سرخاب می باشد . در این مقبره شعرا ، عرفا ، فقها ، و اولیای بسیاری دفن گردیده که از معروفترین آنها می توان به اشخاصی مانند : محمد حسین شهریار ، قطران تبریزی ، مولانا شمس الدین ، خاقانی شیروانی ، اسدی طوسی ، میرزا قائم مقام فراهانی ، ثقه الاسلام و …. اشاره کرد   

 7- زیارتگاه عون بن علی :  

در بلند ترین کوههای شمال تبریز در کوه سرخاب آرامگاه عون بن علی (ع) و زیدبن علی (ع) دیده می شود. 

 8- ارک علیشاه تبریز :  

مسجد علیشاه ارک متعلق به قرن هشتم هجری است و بانی آن تاج الدین علیشاه می باشد. عرض این بنای تاریخی 30 متر و ارتفاع آن 20 متر و عرض دیوارها 10متر می باشند. 

 9- ربع رشیدی :  

نام قلعه ای است مخروبه و بزرگ و تاریخی در دامنه کوه سرخاب در محلی باصفا و مرتفع واقع شده است. حدود ۷۰۰ سال پیش در شهر تبریز دانشگاهی بنام رشیدالدین فضل الله همدانی ایجاد شد. این بنا از یادگارهای خواجه رشیدالدین فضل اللّه همدانی (645 - 718 ه' . ق.) وزیر نامی سلطان محمد خدابنده و مولف جامعالتواریخ رشیدی است که در اوایل قرن هشتم بنا شد و برحسب نوشته مورخان و جهانگردان بزرگ دارای وسعت و عظمت زمین با بناهای بیشمار از قبیل مسجد و مدرسه و دارالشفا و کتابخانه و گنبدی برای مدفن خواجه رشیدالدین بوده از اینرو برخی آنرا «شهرچه »ای نام نهاده اند. این بنا مثل بیشتر شهرهای قدیم دارای حصار و بارویی عظیم است و کتابخانه آن بزرگترین کتابخانه های عصر بشمار میرفته و مدرسه آن مرکز بزرگ تحصیلات دانش پژوهان بوده است. در آن زمان ربع رشیدی بمنزله دانشگاهی بوده که از هر علمی در آنجا شعبه ای تاسیس شده و هفت هزار تن دانشجو در آن به کسب علوم میپرداخته اند و خواجه اوقافی برای تکمیل کتابخانه و مدرسه و نشر کتب و تامین هزینه زندگی و تحصیل طلاب علوم مختلف اختصاص داده و دانشمندان بزرگ از هر کرانه گرد کرده و بکار تالیف و تدریس گماشته و مقرری آبرومندی برای آنان تعیین کرده بوده است و از آنجمله پنجاه پزشک حاذق و چندین جراح از هند و مصر و چین و شام در آنجا سکونت داشته اند. این مجتمع در خرداد ماه ۱۳۸۶ در نشستی که از ۲۱ تا ۲۵ خرداد در یونسکو برگزار شد به همراه شاهنامه بایسنقری در فهرست میراث مستند این سازمان ثبت شد. 

 10- موزه مشروطیت :  

خانه کوزه کنانی ها که بعد ها برای زنده نگهداری خاطرات نهفته درآن " خانه مشروطیت" نامیده شد. درسال 1247 شمسی توسط حاج مهدی کوزه کنانی (ابوالمله) بنا نهاده شد . به سبب موقعیت ویژه این خانه د رجوار بازار قدیمی تبریز و مرکز بافت قدیم شهر و شور و علاقه بانیآن به نهضت مشروطه ، این خانه به محل تجمع دوستداران مشروطه تبدیل گشته و تصمیمات بسیار مهمی درآن اتخاذ شده است. غیراز بارعظیم تاریخی، خانه مشروطیت از ویژگی های معماری ایرانی نیز بهره ها دارد و به همین لحاظ د رسال 1354 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است . این خانه در محله قدیم راسته کوچه تبریز  واقع شده و هم اینک به عنوان مرکز اداری میراث فرهنگی استان از آن استفاده می شود و تعمیرات آن به طور مستمر ادامه دارد. 

 11- موزه آذربایجان : این موزه درمساحتی قریب به 3000 متر مربع درسال 1341 مورد بهره برداری قرار گرفته است و مشتمل بر3 سالن نمایش و  2300 قطعه شیء ثبت شده می باشد . آثار به نمایش گذاشته شامل اشیاء باستانی از دوران های مختلف تاریخی ، آثار مردم شناسی و آثار مشروطیت می باشد. این موزه در جنب مسجد کبود واقع شده است.   

12- برج آتش‌نشانی :  

(برج یانقین) هم اکنون در محوطه ایستگاه آتش‌نشانی نبش خیابان خاقانی و خیابان بهادری تبریز قرار دارد. ارتفاع این برج ۲۳ متر است. این برج در قدیم کارکرد دیده‌بانی داشت و نگهبانی در بالای برج کشیک می‌داد تا در صورت وقوع آتش‌سوزی، توسط زنگی آتش‌نشانان را خبر کند.

دانشگاه‌های تبریز

نخستین دانشگاه در تبریز در خرداد ماه 1325 در زمان حکومت فرقه دموکرات بنام "آذربایجان اونیورسیته‌سی" تأسیس شد اما پس از سقوط آن حکومت و تحولات بعدی فعالیت آن عملا متوقف شد. مدتی بعد دانشگاه تبریز فعالیت را از سر گرفت. این دانشگاه در آغاز با دو دانشکده ادبیات و پزشکی شروع به کار نمود و با گذشت زمان دانشکده‌ها، آزمایشگاهها، کارگاهها ، آموزشکده های آن یکی پس از دیگری تأسیس شدند.   

دانشگاه تبریز بعدها به دو دانشگاه یعنی تبریز و علوم پزشکی تبریز تقسیم شد. این دانشگاه در حال حاضر با بیش از 11 هزار نفر دانشجو و حدود 500 نفر هیأت علمی، 200 آزمایشگاه تخصصی و عمومی که برخی در دنیا و برخی خاورمیانه منحصر به فرد هستند، موزه تاریخ و فرهنگ، حوزه جانور شناسی، حوزه زمین شناسی، مرکز پردازش تصاویر ماهوارهای و مراکز و موسسات تحقیقاتی و پژوهشی، محیط آموزشی و دانشگاهی بزرگی را در کشور فراهم نموده است.

دانشگاه‌ هنر اسلامی، تربیت معلم آذربایجان، صنعتی سهند، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز و سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی نیز در تبریز فعالیت دارند.

صنایع

تبریز قلب شمال غرب ایران، از دیر باز مهد صنعت و تجارت بوده و هست. در زمینه صنعت، شهرک صنعتی غرب تبریز، مجتمع عظیم پتروشیمی، کارخانجات عظیم ماشین سازی، تراکتورسازی، ایدم، موتوپن، بلبرینگ سازی، پیستون سازی، صانع، مرکز تحقیقات صنایع سنگین، آذربنیاد ، صنایع نساجی تبریز و ... را در بر دارد.

شهرک صنعتی شهید رجایی، شهرک صنعتی شهید سلیمی، چرم شهر و ... از جمله شهرک های صنعتی متعدد تبریز و پیرامون آن می باشند که مراکز صنعتی کوچک متعددی را در بطن خود جای داده اند. کارخانجات عظیم کبریت این شهر از شهرت دیرینه ای برخوردار است. در زمینه صنایع غذایی و شکلات و غیره نیز صاحبان صنایع شکلات تبریز حرف نخست را می زنند.  

در زمینه صنعتی دیرینه فرش ، فرش تبریز همواره شهرت جهاتی خویش را حفظ کرده است. صادرات فرش تبریز یکی از منابع قابل توجه ارزی به شمار می آید.

بازار تبریز نقش مؤثری در تجارت منطقه ایفا می کند. نخبگان تجارت این شهر از ارکان تجار منطقه محسوب می شوند.